Цайр нь хүний биед шаардлагатай эрдэс бөгөөд эсийн өсөлт, хуваагдал, уураг болон ДНХ-ийн нийлэгжилт, дархлааны хэвийн үйл ажиллагаанд оролцдог. Ялангуяа нярай, хүүхэд, өсвөр насанд бие махбод өсөж хөгжиж байгаа учраас цайрын хэрэгцээ чухал байдаг. Цайрын дутагдалтай хүүхдэд өсөлт удаашрах, хоолны дуршил буурах, суулгах болон халдвар ойр ойрхон авах зэрэг шинж илэрч болно. ДЭМБ-ын мэдээллээр цайр нь эсийн өсөлт, ялгаран хөгжилд чухал бөгөөд дутагдал нь хүүхдийн өсөлтийг хязгаарлаж болдог.

ТЭГВЭЛ ЦАЙР УУВАЛ ӨНДӨР БОЛОХ УУ?

ДЭМБ-ын системчилсэн тоймд 6 сартайгаас 12 хүртэлх насны хүүхдүүдийн дунд хийсэн олон судалгааг нэгтгэхэд цайрын нэмэлт хэрэглэсэн бүлгийн өндөр бага хэмжээгээр нэмэгдсэн байна. Гэхдээ судалгаанд хамрагдсан мэдээллийн ихэнх нь цайрын дутагдал түгээмэл байдаг бага болон дунд орлоготой орнуудаас авсан бөгөөд бүх хүүхдэд ижил үр дүн үзүүлнэ гэж дүгнэх боломжгүй. Мөн цайрын нэмэлт нь өсөлтийн хоцролтыг бүрэн арилгасан гэсэн үр дүн гараагүй. Өөрөөр хэлбэл, цайр нь хүүхдийн хэвийн өсөлтөд шаардлагатай боловч өндөр болгодог тусгай эм биш.

ЦАЙРЫГ ХООЛООР АВЧ БОЛНО

Цайр мах, загас, далайн бүтээгдэхүүн, өндөг, сүү сүүн бүтээгдэхүүн, буурцаг, самар, бүхэл үрийн бүтээгдэхүүн зэрэг хүнсэнд агуулагддаг. Хүүхдийн насанд тохирсон төрөл бүрийн хоол хүнс хэрэглэх нь цайрын хэрэгцээг хангахад тусална.

🥩 Үхэр болон бусад мах

Мах нь цайрын сайн эх үүсвэр бөгөөд амьтны гаралтай хүнсний цайр харьцангуй сайн шимэгддэг.

🐟 Загас, далайн бүтээгдэхүүн

Загас болон далайн гаралтай бүтээгдэхүүнүүд цайр агуулдаг. Ялангуяа хясаанд цайрын агууламж өндөр байдаг.

🥚 Өндөг

Өндөг мөн цайр агуулдаг тул хүүхдийн өдөр тутмын хоолонд тохируулан оруулж болно.

 🥛 Сүү, сүүн бүтээгдэхүүн

Сүү, бяслаг, тараг зэрэг бүтээгдэхүүн тодорхой хэмжээний цайр агуулдаг.

🥜 Самар, үр

Самар болон үр нь цайрын эх үүсвэрийн нэг. Тухайлбал хулууны үр цайр харьцангуй их агуулдаг. Бага насны хүүхдэд самрыг бүхлээр нь өгөхдөө хахах эрсдэлийг анхаарах хэрэгтэй.

 Буурцагт ургамал

Шош, сэвэг зарам зэрэг нь цайр агуулдаг. Гэхдээ ургамлын гаралтай хүнсэнд байдаг фитат нь цайрын шимэгдэлтийг бууруулдаг тул амьтны гаралтай хүнсний цайртай харьцуулахад шимэгдэлт нь бага байж болно.

ХҮҮХДИЙН ӨДРИЙН ХООЛЫГ ХЭРХЭН БҮРДҮҮЛЭХ ВЭ?

Жишээлбэл, хүүхдийн насанд тохируулан:

Өглөө: өндөг + сүү + бүхэл үрийн талх

Өдөр: үхрийн махтай шөл эсвэл будаатай мах + ногоо

Зууш: тараг эсвэл тохиромжтой хэмжээгээр самар/үр

Орой: загас эсвэл мах + будаа/төмс + ногоо

Хамгийн гол нь нэг хүнсэнд найдахгүйгээр төрөл бүрийн хоол хүнсээр хооллох явдал юм.

Хүүхдийн наснаас хамаарч цайрын хэрэгцээ өөр байдаг. NIH-ийн зөвлөмжөөр 1–3 настай хүүхэд өдөрт 3 мг, 4–8 настай хүүхэд 5 мг, 9–13 настай хүүхэд 8 мг цайр авах шаардлагатай. Тиймээс хүүхэд цайр агуулсан хүнс тогтмол хэрэглэдэг бол зөвхөн өндөр болгох зорилгоор цайрын бэлдмэлийг дур мэдэн нэмэх шаардлагагүй.

Цайр нь хэрэгтэй ч их тунгаар дур мэдэн хэрэглэх нь зөв биш. Хэт их цайр хэрэглэхэд дотор муухайрах, бөөлжих, гэдэс хямрах, хоолны дуршил буурах зэрэг сөрөг нөлөө илэрч болно. Удаан хугацаанд өндөр тунгаар хэрэглэх нь зэсийн шимэгдэлтийг бууруулж болдог. Тухайлбал, NIH-ийн мэдээллээр 1–3 насны хүүхдийн цайрын өдөрт авах зөвлөмжит хэмжээ 3 мг, 4–8 насанд 5 мг, 9–13 насанд 8 мг байна. Харин дээд хязгаар нь наснаас хамаарч өөр байдаг.

Эх сурвалж: Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага(WHO) -Zinc supplementalation and growth in children