Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал 45 суудалтай. Үүнээс 40 нь МАН, тав нь АН-ын төлөөлөл. Нийслэлийн төсөв, бүтээн байгуулалт, газар ашиглалт, хөрөнгө оруулалт гээд 1.7 сая иргэний амьдралд шууд нөлөөлөх шийдвэрийг гаргадаг энэ байгууллагын төлөөлөгчид өнөөдөр өөрсдөө хууль хяналтын байгууллагын шалгалтад өртөөд байна.

Хамгийн анхаарал татах нь тэдний холбогдсон хэргүүдийн дийлэнх нь нийслэлийн томоохон төсөл, тендер, төрийн өмчит компанийн санхүүжилт, албан тушаалын эрх мэдэлтэй холбоотой. Тухайлбал, Туулын хурдны зам, Тойрог замын төслүүдээс 6.6 тэрбум төгрөг шилжүүлсэн гэх хэрэг, “Сэлбэ дэд төв”-ийн 197.6 тэрбум төгрөгийн тендер, “Төв цэнгэлдэх хүрээлэн” ХХК-ийн 290.1 сая төгрөгтэй холбоотой асуудлууд байна.

Тэгвэл эдгээр төлөөлөгч хэн бэ, ямар хэрэгт холбогдсон, мөрдөн шалгах ажиллагаа ямар шатанд явна вэ?

1. Х.Нямбаатар: Нийслэлийн мега төслүүдийн шалгалтын хүрээнд яллагдагчаар татагджээ

Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагч асан Х.Нямбаатарыг өнгөрсөн есдүгээр сараас эхлэн Эрүүгийн хуулийн 22.1 дүгээр зүйлд заасан “Эрх мэдэл, албан тушаалаа урвуулан ашигласан” гэх үндэслэлээр яллагдагчаар татан шалгаж эхэлсэн.

Улсын Ерөнхий прокурорын тушаалаар Цагдаагийн ерөнхий газар, Авлигатай тэмцэх газар, Тагнуулын ерөнхий газар хамтран нийслэлээс хэрэгжүүлж буй төсөл, хөтөлбөрүүдэд шалгалт явуулж байгаа юм. Энэ хүрээнд хотын дарга асан Х.Нямбаатарын асуудал хөндөгджээ. АТГ-ын мэдээлснээр Х.Нямбаатар мөрдөн шалгах байгууллагын дуудсан хугацаанд ирээгүй бөгөөд 2026 оны Наймдугаар сарын 10-нд Монгол Улсын хилээр гарсан нь тогтоогдсон байна. Иймээс Интерполоор дамжуулан байршлыг нь тогтоох ажиллагаа явуулж байгаа аж.

Түүнийг Канад улсад байгаа гэх мэдээлэл бий. Х.Нямбаатар өөрөө тус улсад суралцаж байгаагаа цахим хуудсаараа дамжуулан мэдээлж, долоо хоног бүр шууд дамжуулалт хийж байгаа юм. Мөн Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийг хөрөнгө орлогоо нотолсон тохиолдолд эх орондоо очно гэсэн байр суурь илэрхийлсэн. Өөрөөр хэлбэл, нийслэлийн томоохон төслүүдтэй холбоотой мөрдөн шалгах ажиллагаанд нэр холбогдсон хотын дарга асан одоогоор гадаадад байгаа бөгөөд түүний байршлыг тогтоох асуудал хууль хяналтын байгууллагын анхаарлын төвд байна.

2. Т.Даваадалай: Туулын хурдны замын төслөөс 6.6 тэрбум төгрөг шилжүүлсэн гэх хэрэг

Нийслэлийн Засаг даргын орлогч асан Т.Даваадалайг Туулын хурдны зам болон Тойрог замын нэгдүгээр, хоёрдугаар төслийн хүрээнд эхнэрийнхээ хамаарал бүхий компаниудын дансаар дамжуулан 6.6 тэрбум төгрөг угаасан байж болзошгүй хэрэгт холбогдуулан шалгаж эхэлсэн.

Түүнийг өмнө нь цагдан хорьж байсан ч суллаж, хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн. Харин 2026 оны Арваннэгдүгээр сарын 11-нд болсон шүүхийн урьдчилсан хэлэлцүүлгээр хэргийг прокурорт буцааж, нэмэлт мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулахаар шийдвэрлэжээ.

Шүүхээс хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчийг зохих журмаар тогтоогоогүй, хэргийн материалтай танилцуулаагүй зэрэг процессын зөрчил байгааг дурдсан байна. Мөн Т.Даваадалай өөр хэрэгт яллагдагчаар татагдсан тул хэргүүдийг нэгтгэн шалгах шаардлагатай гэж үзжээ.

Цагдаагийн байгууллагаас өмнө нь мэдээлсэн 6.6 тэрбум төгрөгийн гүйлгээг задалбал:

* 5.6 тэрбум төгрөг: Туулын хурдны зам болон Тойрог замын нэгдүгээр төслийн гүйцэтгэгчээр шалгарсан аж ахуйн нэгжүүдээс эхнэрийнх нь болон түүний үеэл дүүгийн үүсгэн байгуулсан компанид шилжүүлсэн.

* 709 сая төгрөг: Эхнэрийнх нь найзын үүсгэн байгуулсан хоёр аж ахуйн нэгжид шилжүүлсэн.

* 47.9 сая төгрөг: Эхнэрийнх нь 50 хувийг эзэмшдэг компаниар дамжуулан шилжүүлж, ажил гүйцэтгэсэн мэтээр мөнгө угаасан байж болзошгүй гэж үзсэн.

Эдгээр гүйлгээний задаргаа нийт 6 тэрбум 356.9 сая төгрөг болж байгаа бөгөөд цагдаагийн байгууллагын мэдээлсэн 6.6 тэрбум төгрөгөөс 243.1 сая төгрөгийн зөрүүтэй байна.

 

Мөн энэ хэрэгт Т.Даваадалайн төрсөн дүү Т.Мөнхдалай холбогдон шалгагдаж байгаа. Харин эхнэр Б.Анхтуяаг Интерполын хөх булантаар эрэн сурвалжилж, АНУ-аас цагаачлал хүссэнийг тогтоосон гэх мэдээлэл бий.

Т.Даваадалай нарт холбогдох хэргийг шүүх эцэслэн шийдээгүй бөгөөд нэмэлт мөрдөн шалгах ажиллагаа үргэлжлэхээр болсон байна.

3. Б.Эрдэнэсүх: Эхнэр, хүүхдийнхээ эсрэг хүчирхийлэл үйлдсэн хэргээр 4 жил 6 сарын ял авсан

НИТХ-ын төлөөлөгч Б.Эрдэнэсүхэд холбогдох гэр бүлийн хүчирхийллийн хэргийг шүүх 2026 оны есдүгээр сард хэлэлцэж, 4 жил 6 сарын хорих ял оноосон. Прокуророос түүнийг эхнэрээ 2005-2020 онд удаа дараа зодсон, 2023 оны Арваннэгдүгээр сараас 2025 оны Зургаадугаар сарын хооронд нийт долоон удаа зодсон, 2024 онд биед нь хөнгөн гэмтэл учруулсан гэж яллах дүгнэлт үйлдсэн байна.

Мөн 2025 оны Долоодугаар сард эхнэрийнхээ ашиглаж байсан автомашинд GPS төхөөрөмж байршуулж, байршлыг нь хянаж мөрдөн мөшгөсөн, 16 настай хүүгээ гурван удаагийн үйлдлээр зодож, гэрээсээ хөөсөн гэх асуудалд холбогджээ.

Шүүх 2005-2020 онд эхнэрээ байнга зодсон гэх үйлдлийг хангалттай нотлогдоогүй үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгосон. Харин эхнэрийнхээ эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учруулсан, эхнэр болон насанд хүрээгүй хүүхдийнхээ эсрэг гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлдсэн, эхнэрээ хууль бусаар мөрдөн мөшгөсөн гурван хэрэгт гэм буруутайд тооцсон байна.

Улмаар тус бүрд нь ял оногдуулж, нэгтгэн нийт 4 жил 6 сарын хорих ял эдлүүлэхээр шийдвэрлэж, 2026 оны Есдүгээр сарын 28-нд цагдан хорьжээ.

 

Түүнчлэн эхнэр, хүүхдийнх нь сэтгэл санааны хохиролд нийт 43.56 сая төгрөг нөхөн төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн байна.

4. Л.Хосбаяр: Нийслэлийн мега төслүүдтэй холбоотойгоор шалгагдаж байна

НИТХ-ын төлөөлөгч Л.Хосбаяр Х.Нямбаатарын үед нийслэлийн Засаг даргын орлогчоор ажиллаж, нийгмийн салбар, ногоон хөгжил, агаар орчны бохирдлын асуудал хариуцаж байжээ.

Түүнийг өнгөрсөн хавраас эхлэн хууль хяналтын байгууллагаас шалгаж эхэлсэн гэх мэдээлэл гарч, АТГ-аас нэгжлэг хийсэн талаар ч хэвлэлүүд мэдээлж байсан. Тухайн үед Л.Хосбаяр өөрөө “Тийм зүйл байхгүй” гэж мэдэгдэж байв. Харин 2026 оны Арваннэгдүгээр сарын 9-нд АТГ-аас түүний хэрэгтэй холбоотой мөрдөн шалгах ажиллагаа үргэлжилж байгааг дахин мэдээлсэн.

АТГ-ын Мөрдөн шалгах хэлтсийн дарга Х.Буянтүмэн “Нийслэлийн Засаг даргын орлогч Л.Хосбаяртай холбоотой мэдээлэл АТГ-т ирсэн. Энэ дагуу мөрдөн шалгах ажиллагаа үргэлжилж байгаа” гэж мэдэгджээ. Одоогоор түүнийг нийслэлд хэрэгжсэн мега төслүүдтэй холбоотой асуудлаар шалгаж байгаа боловч хэргийн дэлгэрэнгүй нөхцөл, мөнгөн дүнгийн талаар албан ёсны мэдээлэл нийтэд дэлгэрэнгүй гараагүй байна.

5. Б.Сэргэлэнбаатар: 197.6 тэрбум төгрөгийн тендерт өөрийн эзэмшлийн компани шалгарсан гэх асуудал

НИТХ-ын төлөөлөгч Б.Сэргэлэнбаатарын нэр “Сэлбэ-Хорин минутын хот” төслийн хүрээнд хэрэгжиж буй “Сэлбэ дэд төв”-ийн тендертэй холбоотойгоор хууль хяналтын байгууллагын шалгалтад өртжээ.

Тодруулбал, “Сэлбэ дэд төв”-ийн орон сууцны иж бүрэн цогцолбор хорооллын 197.6 тэрбум төгрөгийн тендерт “Професионалстрой” ХХК шалгарсан байна. Б.Сэргэлэнбаатар тус компанийн 30 хувийн хувьцааг эзэмшдэг бол үлдсэн 70 хувийг Ш.Мөнхсайхан эзэмшдэг байжээ. Б.Сэргэлэнбаатар тус компанийн хувьцаа эзэмшигч болсноос сарын дараа уг тендерт компани нь шалгарсан гэх мэдээлэл гарсан нь анхаарал татаж байна.

АТГ-ын Мөрдөн шалгах хэлтсээс 2026 оны Дөрөвдүгээр сарын 23-нд уг тендерийг сонгон шалгаруулахдаа хууль зөрчсөн байж болзошгүй гэх мэдээллийг хүлээн авч, хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээн шалгаж эхэлжээ.

Улмаар Дөрөвдүгээр сарын 25-нд компанийн 30 хувийн хувьцаа эзэмшигч Б.Сэргэлэнбаатар, 70 хувийн хувьцаа эзэмшигч Ш.Мөнхсайхан нарыг прокурорын зөвшөөрлөөр 48 цагийн хугацаатай баривчилсан байна. Б.Сэргэлэнбаатарын хувьд дараа нь суллагдаж, хилийн хоригтойгоор гадуур шалгагдаж эхэлсэн талаар мэдээлэгдсэн.

Тэрбээр нийслэлийн МАН-ын Бага хуралд оролцох үеэрээ “Нийслэлд төсөв зарцуулдаг, тендертэй холбоотой албан тушаал дээр байгаагүй. Тендерт нөлөөлсөн гэх хэргийг хууль журмын дагуу шалгуулаад явж байгаа. АТГ-т гурван удаа мэдүүлэг өгсөн. Саатуулагдах үедээ ажлаа хийгээд явж байсан” гэж байр сууриа илэрхийлжээ.

Энэ хэрэгт зөвхөн тендерт шалгарсан компанийн хувь эзэмшил бус, сонгон шалгаруулалтыг зохион байгуулсан болон шийдвэр гаргасан албан тушаалтнуудын үйлдэл ч чухал ач холбогдолтой. Шүүхийн урьдчилсан хэлэлцүүлэг болон мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад тухайн шийдвэрүүдийг дахин нягтлах шаардлага гарч болзошгүй юм.

6. Ж.Энхжаргалан: 210 сая төгрөгийн гэрээ байгуулж, өөртөө 15 сая төгрөгийн цалин бодсон гэх хэрэг

НИТХ-ын төлөөлөгч Ж.Энхжаргалан “Төв цэнгэлдэх хүрээлэн” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байхдаа албан тушаалын бүрэн эрхээ урвуулан ашигласан гэх хэрэгт холбогджээ.

АТГ-аас 2026 оны Аравдугаар сарын 27-нд түүнд холбогдох мөрдөн шалгах ажиллагааг дуусгаж, хэргийг прокурорт шилжүүлсэн байна. Мөрдөн шалгах ажиллагаагаар дараах асуудлуудыг тогтоосон гэж мэдээлжээ.

210 сая төгрөгийн гэрээ: Ж.Энхжаргалан холбогдох хууль, дүрэм, журмыг зөрчин “Каар трейд” ХХК-тай 210 сая төгрөгийн гэрээг шууд байгуулж, бусдад давуу байдал бий болгосон гэх хэрэгт холбогдсон.

15 сая төгрөгийн цалин: Эрх бүхий албан тушаалтны тушаал, шийдвэргүйгээр өөртөө 15 сая төгрөгийн цалин бодуулсан гэх асуудал бий.

65.1 сая төгрөгийн зардал: Өөрийн хамаарал бүхий “Би ар Би” ХХК-ийн зохион байгуулсан үйл ажиллагааны зардалд 65.1 сая төгрөгийг гаргуулан авсан гэх хэрэгт шалгагдсан. Түүнчлэн өөрт олгогдоогүй бүрэн эрхийг хэрэгжүүлж, ажилд хүн авах, мөнгөн урамшуулал олгох, ажлаас халах, ээлжийн амралт олгох зэрэг шийдвэрийг гаргаж байсан гэх асуудлыг шалгасан байна.

Дээрх гурван мөнгөн дүнг нийлүүлбэл 290.1 сая төгрөг болж байгаа юм.

Нийслэлийн төлөөлөгчдийн нэр холбогдсон хэргүүдийн цаана юу байна вэ?

Дээрх мэдээллүүдийг нэгтгэвэл НИТХ-ын зургаан төлөөлөгчийн нэр дараах асуудлуудаар холбогдож байна.

* Х.Нямбаатар — нийслэлийн төсөл, хөтөлбөртэй холбоотой эрх мэдэл, албан тушаалын хэрэг.

* Т.Даваадалай — замын төслүүдтэй холбоотой 6.6 тэрбум төгрөгийн гүйлгээ, мөнгө угаасан байж болзошгүй хэрэг.

* Б.Эрдэнэсүх — гэр бүлийн хүчирхийллийн хэрэгт 4 жил 6 сарын хорих ял авсан.

* Л.Хосбаяр — нийслэлийн мега төслүүдтэй холбоотой асуудлаар шалгагдаж байгаа.

* Б.Сэргэлэнбаатар — “Сэлбэ дэд төв”-ийн 197.6 тэрбум төгрөгийн тендертэй холбоотой хэрэг.

* Ж.Энхжаргалан — “Төв цэнгэлдэх хүрээлэн” ХХК-ийн 210 сая төгрөгийн гэрээ, 15 сая төгрөгийн цалин, 65.1 сая төгрөгийн зардалтай холбоотой хэрэг.

Харин “Професионалстрой” ХХК-ийн 70 хувийн хувьцаа эзэмшигч Ш.Мөнхсайхан мөн “Сэлбэ дэд төв”-ийн тендерийн хэрэгт холбогдон шалгагдсан байна.

Эндээс харахад нийслэлийн бүтээн байгуулалт, төсвийн хөрөнгө оруулалттай холбоотой асуудал хэд хэдэн төлөөлөгчийн нэртэй зэрэгцэн яригдаж байгаа нь анхаарал татаж байна. Нийтийн хөрөнгөөр хэрэгжих төслүүдийн сонгон шалгаруулалт хэр шударга явагдсан, албан тушаалтнууд хувийн болон хамаарал бүхий этгээдийн ашиг сонирхлыг давхардуулсан эсэхийг хууль хяналтын байгууллага эцэслэн тогтоох учиртай. Иргэдийн төлөөлөл болж сонгогдсон хүмүүс зөвхөн шийдвэр гаргах эрхтэй байхаас гадна гаргасан шийдвэрийнхээ төлөө хариуцлага хүлээх ёстой. Харин нийслэлийн төсөв, олон нийтийн хөрөнгө, томоохон бүтээн байгуулалтын асуудалд холбогдсон хэргүүдийн эцсийн хариу хэзээ гарах вэ гэдэг нь одоо ч нээлттэй үлдэж байна.